Select Page
Populizam – Za narod protiv naroda

Populizam – Za narod protiv naroda


Šok u svjetskoj javnosti izazvala je vijest da je mađarski poslanik u EP Jožef Sajer uhvaćen na događaju u Briselu koji je u medijima opisan kao ,,homoseksualna zabava sa 20 ljudi”. Mada je u čitavoj priči zakonski problematično samo kršenje mjera u borbi protiv epidemije korona virusa i pronalaženje droge koju su konzumirali, politički (a i moralno) je mnogo interesantnije to što je Sajer poznat kao žestok homofob i jedan od glavnih članova konzervativne partije mađarskog premijera Viktora Orbana. Ovaj skandalozni događaj u javnosti je opet pokrenuo priču o licemjerju populističke desnice koja je već dugo vremena glavna ,,bolest” svjetske politike.

O populizmu se zadnjih godina govori izuzetno mnogo pa se stiče utisak da je to sasvim nova pojava, ipak poznavoci političkih prilika u svijetu govore kako je populizam prisutan već nekoliko decenija, ali da je dugo vremena prolazio ,,ispod radara” i nije imao veću prihvaćenost, sve dok mu brojne ekonomske krize za koje je narod opravdano krivio političku elitu nisu dale vjetar u leđa.

Mada je ovaj pojam izuzetno teško definisati, brojni autori radova na ovu temu su saglasni da je osnova populizma stvaranje podjele na ,,nas – običan narod” i ,,njih – korumpiranu elitu”. Iako je najčešće percipiran kao ideologija, još jedna interesantna stvar vezana za populizam je da postoje i drugačija shvatanja; neki ga vide i kao strategiju koja se kombinuje sa drugim ideologijama, a neki su se zalagali i za potpuno napuštanje ovog pojma, pa ni sami teoretičari nisu sigurni gdje da ga svrstaju. Populizam se na političkom spektru može naći bilo gdje jer, mada se pokazalo da najuspješnije djeluje sa pozicije krajnje desnice, nisu rijetki ni slučajevi ljevičarskog populizma koji se najčešće zasniva na socioekonomskim problemima.

Kad pogledamo glavne populističke lidere, prije svih Donalda Trampa i Viktora Orbana, i više je nego jasno zašto autori tvrde da su ključne osobine ovih lidera loši maniri i vrlo nekonvencionalan nastup uz konstantnu potrebu da društvo drži u stanju krize i strahu od raznih ,,neprijatelja”.
Populisti vrlo često dolaze na vlast na krilima velike podrške naroda ili, još češće, velikog nezadovoljstva postojećom političkom elitom i predstavljaju se kao ljudi koji imaju rješenje na sva ključna pitanja što se uglavnom ispostavi kao netačno. Još jedna stvar koja se nametnula kao pravilo je i da se po dolasku na vlast vrlo lako transformišu u autoritarne lidere koji brzo pogube veze sa narodom koji ih je doveo tu gdje jesu.

Ipak, pojedini tvrde da situacija sa populizmom nije baš tako crna i da on nosi sa sobom i jednu prednost. Naime, populistički lideri često svojim nekonvencionalnim ponašanjem i stavom znaju da u prvi plan stave pitanja od kojih se politički establišment jednostavno plaši.
Ovaj politički pokret je u posljednjih nekoliko godina dostigao svoj zenit što je za očiglednu posljedicu imalo stvaranje vrlo podijeljenih društava u kojima praktično ni po jednom pitanju ne postoji konsenzus, a ogroman doprinos tome dale su i društvene mreže koje su omogućile nevjerovatno brz protok lažnih vijesti. Ipak, sve je primjetnija potrošenost retorike koju populizam nosi i poraz Donalda Trampa kao najprepoznatljivijeg među populističkim liderima je pravi pokazatelj da vjerovatno ulazimo u doba koje će označiti sumrak ove ideje.

Piše: Dimitrije Batrićević

Dosije Golubić

Dosije Golubić


Mustafa Golubić rođen je u Stocu 24. oktobra 1891. godine u skromnoj i siromašnoj porodici. Osnovnu školu završio je u rodnom gradu, a zatim je upisao malu realku u Sarajevu. Dominantan još kao dete, uvek je lako zauzimao lidersku poziciju. U Beograd je došao da upiše gimnaziju i tokom tih dana pristupa organizaciji „Crna ruka”. Studirao je tehniku, a zatim kao jugoslovenski stipendista studira prava u Ženevi i Tuluzu. Ubrzo nakon anektiranja Bosne i Hercegovine Austrougarskoj 1908. godine, kao revoltirani omladinac pristupa organizaciji „Mlada Bosna“. Svoju ulogu u Sarajevskom atentatu je negirao jer je u tom trenutku bio u Francuskoj. Skrenuo je pažnju na sebe i svoju neustrašivost skokom sa starog železničkog mosta u Beogradu, kada su ga, pretpostavlja se, primetili vojvoda Tankosić i Apisovi ljudi. Ubrzo je pristupio dobrovoljačkim odredima Voje Tankosića. Pored hrabrosti, u Prvom balkanskom ratu se istakao i vojnim veštinama, pa je odlikovan Ordenom Miloša Obilića za hrabrost.

U Rusiju prvi put odlazi 1914. godine gde ga je navodno vrbovala ruska tajna policija – Ohrana i za nju je radio do Oktobarske revolucije 1917. godine. Da bi ostvario kontakte i ušao u više društvene krugove, postoje tvrdnje da je postao mason, ali ni za šta od ovog ne postoje konkretni dokazi. Tokom Solunskog procesa 1917. godine, odbio je da svedoči protiv Dragoljuba Dimitrijevića Apisa, ostajući veran ideji i drugovima. Javno se zarekao da će ga osvetiti, tako što će nad prestolonaslednikom Aleksandrom izvršiti smrtnu kaznu. Zbog toga je bio osuđen na godinu dana zatvora, a onda je interniran na Krf.

Ono što ga čini naročito interesantnim je sposobnost prerušavanja, pa je tako da bi izbegao hapšenje, vešto glumio katoličkog sveštenika, epileptičara i bogalja. Veruje se da je govorio četrnaest jezika i imao 250 pasoša. Sa bliskim saradnikom Vejvodom je podelio svoju filozofiju života: „Roditi se i detinjstvo provesti u Stocu, prebeći iz Bosne i družiti se sa gostoprimnim Beograđanima, studirati i voditi zanimljive razgovore sa Crnogorcima, studirati u skupom Beču, raditi opasne ilegalne poslove u nesigurnom Pragu, živeti i strahovati u lepom Parizu, obliaziti muzeje i družiti se sa lepim Parižankama i uzgredno misliti na Moskvu, sanjati Bern i Ženevu, a za to vreme spremati se za revoluciju i raditi sve što nas dvojica činimo, spada u najuzvišenije i najlepše od svega toga.”

Pretpostavka je da je komunistima pristupio 1922. godine u Beču, a zatim otišao u Moskvu gde je dobio obuku za vrhunskog špijuna Četvrtog odeljenja GPU (Gosudarstvenoe političeskoe upravljenije – Državna politička uprava). U Parizu je nabavljao falsifikovane pasoše za komuniste.


Vest o smrti ovog majstora konspiracije je stigla 1937. godine. Govorilo se da je poginuo u španskom gradu Santanderu. Međutim, ova vest nije bila istinita, već se u Beograd vratio početkom 1940, kao Gojko Tamindžić. Gestapo ga je uhapsio 7. juna 1941. na adresi Mirijevski bulevar 97, u kući porodice Višnjevac. Podvrgnut je strahovitom mučenju pri kome mu je slomljena skoro svaka kost u telu, ali prkosan, ništa nije odao. Samo je priznao da je zastupnik Kominterne, protivnik Nemaca. U Pionirski park su ga odneli na stolici, zbog nemogućnosti da hoda kao posledice mučenja, gde su ga i streljali 11. juna 1941. godine.

Da li je zaista bio blizak sa Staljinom, organizator atentata na Trockog, ljubavnik Fride Kalo, Titov protivnik i da li ga je baš Tito „otkucao”, svakako će ostati zagonetka. Šta je od svega istina, a šta legenda, na čitaocima je da prosude. Svakako da ovaj izuzetno vešt agent, izaziva interesovanje decenijama posle svoje smrti. Milan Janković Satrijani je autor knjige „Dosije Golubić” koju bih preporučila onima koje detaljnije zanima život ove izuzetne ličnosti.

Piše: Vladana Nikolić